INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Ignacy Świrski, przybrane nazwisko Schwartz      Bp Ignacy Świrski, wizerunek na podstawie fotografii (TŚ).

Ignacy Świrski, przybrane nazwisko Schwartz  

 
 
Biogram został opublikowany w LI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2016-2017.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Świrski Ignacy, przybrane nazwisko Schwartz (1885—1968), teolog, profesor Akademii Duchownej w Petersburgu i Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, biskup siedlecki czyli podlaski.

Ur. 20 IX w Ellernie koło Dyneburga, był synem Michała, właściciela siedmiu folwarków, i jego drugiej żony Emilii z Saulewiczów. Miał pięcioro rodzeństwa i troje rodzeństwa przyrodniego z pierwszego małżeństwa ojca.

Ś. uczęszczał do szkoły średniej w Dyneburgu, egzamin dojrzałości zdał eksternistycznie w gimnazjum Aleksandra I w Petersburgu. Tam w r. 1905 wstąpił do rzymskokatolickiego Seminarium Duchownego Archidiec. Mohylowskiej. Od r. 1907 kontynuował studia w Gregorianum w Rzymie. Aby zamieszkać w tamtejszym Collegium Germanicum musiał zataić polskie pochodzenie i używał nazwiska Schwartz. W r. 1910 uzyskał doktorat z filozofii. Dn. 28 X 1913 w Rzymie przyjął święcenia kapłańskie z rąk arcybp. kard. B. Pompiliego. Po uzyskaniu w r. 1914 doktoratu z teologii wrócił do Petersburga (od r. 1914 Piotrogród) i w poł. lipca t.r. został profesorem teologii moralnej w Seminarium Duchownym Archidiec. Mohylowskiej. Od 1 I 1918 wykładał w Piotrogrodzie dogmatykę spekulatywną w Akad. Duchownej, również etykę na wyższych kursach żeńskich im. K. Bestużewa. Po zamknięciu Akademii przez władze bolszewickie opuścił t.r. Piotrogród i przez pół roku pełnił funkcję dyrektora gimnazjum polskiego w Dyneburgu. W okolicy Drui (pow. dziśnieński) związał się wiosną 1919 z polskimi oddziałami samoobrony, a po przekroczeniu frontu polsko-bolszewickiego wstąpił latem t.r. do WP. Pełnił funkcje kolejno kapelana szpitala zapasowego w Baranowiczach, od października t.r. proboszcza garnizonu mińskiego i od lata 1920 proboszcza 9. DP. W sierpniu t.r. zachorował na czerwonkę i leczył się w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. Od stycznia 1921 był dziekanem IV Armii, a po jej likwidacji 2 V t.r. pełnił obowiązki kapelana garnizonu w Zegrzu. Dn. 17 IX został zdemobilizowany jako proboszcz duszpasterstwa wojskowego (odpowiednik majora, od r. 1922 podpułkownika). Wydarzenia z l. 1919—21 opisał w Wiązance wspomnień z pracy duszpasterskiej w Wojsku Polskim („Na szlaku Batorego. Księga zbiorowa oficerów rezerwy”, Wil. 1926).

Dn. 18 IX 1921 objął Ś. jako profesor nadzwycz. Katedrę Teologii Moralnej na Wydz. Teologicznym USB; w l. 1921—5 i 1928—39 prowadził dodatkowo wykłady zlecone z filozofii, a w r. akad. 1927/8 z teologii pasterskiej. Równocześnie w r. szk. 1921/2 uczył propedeutyki filozofii w klasie maturalnej w Państw. Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie. W l. 1924—7 i 1928—39 był dziekanem Wydz. Teologicznego; doprowadził do przyznania stypendiów studentom narodowości białoruskiej, a studentów niezamożnych wspierał materialnie. Działał w senackich komisjach: statutowej, ds. nauczania i wychowania, administracyjnej, budżetowej oraz bibliotecznej. Wtedy zapewne poznał Stanisława Pigonia, z którym potem przyjaźnił się do końca życia. Z bp. wileńskim Jerzym Matulewiczem opracował projekt przyłączenia wileńskiego Wyższego Seminarium Duchownego do Wydz. Teologicznego USB (28 IX 1925 zatwierdzony przez Stolicę Apostolską). W artykule O palingenezie słów kilka („Kwart. Teolog. Wil.” 1925, wyd. osobne, Wil. 1925) skrytykował palingenezę przedstawioną w „Zarysie metafizyki polskiej” Wincentego Lutosławskiego (W. 1925) jako niezgodną z nauką katolicką. Dn. 3 X 1925 przewodniczył w Wilnie pogrzebowi Józefa Ziemackiego, odnowiciela i honorowego rektora USB, a 15 VI 1927 na Rossie uroczystościom przy grobie Euzebiusza Słowackiego, w czasie przewożenia do kraju prochów jego syna Juliusza. Wszedł w skład powstałego 26 II 1929 w Wilnie komitetu wykonawczego, powołanego dla zorganizowania uroczystości na cześć papieża Piusa XI. Dn. 11 IX t.r. w Gdyni reprezentował USB przy odbieraniu prochów Joachima Lelewela, a w trakcie jego pogrzebu 9 X na Rossie odprawił egzekwie. Był uważany za sympatyka Narodowej Demokracji. W r. 1930 podpisał protest profesorów przeciw aresztowaniu w Brześciu przywódców opozycyjnego Centrolewu. Współpracował z bp. pińskim Zygmuntem Łozińskim przy propagowaniu tzw. neounii, m.in. w l. 1931—5 wygłaszał referaty na Konferencjach Kapłańskich w sprawie Unii Kościelnej w Pińsku, w których porównywał moralność i teologię katolicką z prawosławną. Zasiadał w redakcji wileńskich „Studiów Teologicznych” (T. 1—10: 1932—8). Na VII Zjeździe Związku Zakładów Teologicznych w Polsce wygłosił referat Eugenika a moralność („Pamiętnik VII Zjazdu w Wilnie, 19 IV — 21 IV 1921 r.”, Wil. 1934, „Ateneum Kapł.” 1933, wyd. osobne, Włocławek 1933). Przewodniczył sekcji filozofii moralnej na Międzynarodowym Kongresie Filozofii Tomistycznej (28—30 VIII 1934 w Poznaniu) i wygłosił referat Czystość życia małżeńskiego według nauki św. Tomasza („Księga pamiątkowa Międzynarodowego Kongresu Filozofii Tomistycznej w Poznaniu”, P.—Gniezno 1935). Dn. 3 XI 1936 w Bohdanowie odprawił mszę na pogrzebie Ferdynanda Ruszczyca.

Dn. 17 IX 1937 otrzymał Ś. profesurę zwycz. Był kuratorem korporacji «Concordia Vilnensis», Akad. Sodalicji Mariańskiej i akademickiej bursy męskiej, a od r. 1938 duszpasterzem akademickim przy kościele św św. Janów. Należał do Tow. Przyjaciół Nauk w Wilnie i Polskiego Tow. Teologicznego. Na zjeździe Polskiego Tow. Teologicznego i Związku Zakładów Teologicznych w Krakowie wygłosił 31 VIII t.r. referat Do walki o dobrą książkę („Homo Dei” 1939 nr 1—2, „Wiad. Diec. Organ Kurii Biskupiej w Kat” 1939 nr 1—3, wyd. osobne: W. 1939, Wil. 1939), w którym dowodził szkodliwej dominacji Żydów na rynku wydawniczym, a „Wiadomościom Literackim” zarzucił tworzenie chaosu w społeczeństwie. Odpowiedział mu Manfred Kriedl ironicznym artykułem Nowe koncepcje literackie i wydawnicze („Wiad. Liter.” 1939 nr 8). Ś. był prelegentem w organizowanych w Wilnie trzydniowych kursach duszpasterskich oraz cyklu prelekcji Archidiec. Inst. Akcji Katolickiej i Związku Polskiej Inteligencji Katolickiej. Jako moralista interesował się przede wszystkim etyką małżeńską, eugeniką, palingenezą oraz teologią moralną prawosławną. Artykuły i recenzje publikował m.in. w „Kwartalniku Teologicznym Wileńskim”, „Dzienniku Wileńskim”, „Homo Dei”, „Przeglądzie Teologicznym” i „Słowie”.

Po włączeniu Wilna 28 X 1939 do Republiki Litewskiej i likwidacji 15 XII t.r. USB podpisał się Ś. pod protestem do władz litewskich w obronie uczelni. Wykładał psychologię i teologię moralną w wileńskim seminarium duchownym, gdzie działał też nielegalnie Wydz. Teologiczny USB. W czasie okupacji niemieckiej pomagał ukrywać Żydów i opiekował się siostrami z wileńskiego klasztoru Misjonarek Świętej Rodziny. Udało mu się uniknąć 3 III 1942 aresztowania w ramach akcji skierowanej przeciw polskiej kadrze naukowej i księżom; odtąd ukrywał się, pracując jako ogrodnik na plantacji tytoniu u Heleny i Jerzego Ziemackich w Zacharyszkach pod Jaszunami. Po zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną ujawnił się w sierpniu 1944; został pomocnikiem wikariusza w wileńskiej parafii p. wezw. Wszystkich Świętych i podjął wykłady z teologii moralnej we wznowionym seminarium duchownym. Dbał o stronę techniczną wydawanego w Wilnie w 2. poł. t.r. konspiracyjnego dwutygodnika o charakterze endeckim „Ojczyzna” i prawdopodobnie współpracował z pismem Związku Polaków „Za Naszą i Waszą Wolność”. Gdy władze Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej zawiesiły 20 II 1945 działalność wileńskiego seminarium duchownego, Ś. w ramach tzw. repatriacji przybył 30 IV t.r. «transportem uniwersyteckim» do Białegostoku. Został rektorem Wileńskiego Rzymsko-Katolickiego Duchownego Seminarium (Seminarium Duchowne Wileńskie) w Białymstoku i 4 V przewodniczył w nim pierwszej sesji profesorskiej. Po inauguracji zajęć 24 V był wykładowcą teologii moralnej szczegółowej i psychologii. Równocześnie jako prodziekan Wydz. Teologicznego dawnego USB czynił starania u władz o jego legalizację. W r. 1946 otrzymał tytuł profesora honorowego Wydziału.

Dn. 12 IV 1946 został Ś. mianowany biskupem siedleckim czyli podlaskim, i konsekrowany 30 VI t.r. w Białymstoku przez prymasa Polski kard. Augusta Hlonda oraz arcybp. wileńskiego Romualda Jałbrzykowskiego i bp. łomżyńskiego Stanisława Kostkę Łukomskiego. Władze uznały organizację konsekracji za przejaw wrogiego stosunku kleru do odbywającego się tego dnia tzw. referendum ludowego. Dn. 4 VII odbył Ś. ingres do katedry w Siedlcach. Powołał 15 XI referat duszpasterski, stworzył też zespół misjonarzy diecezjalnych i zarządził misje na całym Podlasiu. Doprowadził do odbudowy kościołów zniszczonych w czasie działań wojennych, odzyskał w Siedlcach rezydencję biskupią przy ul. Piłsudskiego. Zaangażował się w działalność diecezjalnej «Caritas». Był wykładowcą w siedleckim seminarium duchownym. Dn. 27 VIII 1948 powołał w Sokołowie Podlaskim prowadzone przez salezjanów Niższe Seminarium Diecezji Siedleckiej im. św. Jana Bosko (3 VII 1952 zlikwidowane). Z arcybp. krakowskim kard. Adamem Stefanem Sapiehą, biskupami częstochowskim Teodorem Kubiną i tarnowskim Janem Stepą wszedł w skład Biskupiej Komisji Fakultetów Teologicznych. Szczególną wagę przykładał do ruchu abstynenckiego; w liście pasterskim z 8 IX t.r. wzywał do trzeźwości i do organizowania wesel bez alkoholu („Wiad. Diec. Podlaskie” 1948 nr 8/10, wyd. osobne pt. W obronie godności wesela, P.—W.—L. 1949); udzielał specjalnych błogosławieństw na piśmie dla nowożeńców, którzy się na to zdecydowali. Dn. 27 X suspendował dziekana Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i WP, zastępcę generalnego dziekana WP ks. Michała Zawadzkiego. Negatywnie odnosił się do ruchu lojalnych wobec władz tzw. księży patriotów. W r. 1950 zabronił księżom w swojej diecezji podpisywania Apelu Sztokholmskiego, za co został zaatakowany przez prasę, m.in. „Słowo Polskie” (nr 138) i „Trybunę Ludu” (nr 136). W tajemnicy przed władzami, 27 XII 1952 w swojej prywatnej kaplicy, konsekrował z biskupami sufraganami: siedleckim czyli podlaskim Marianem Jankowskim i łomżyńskim Aleksandrem Mościckim ks. Antoniego Pawłowskiego na bp. ordynariusza włocławskiego. W r. 1954 zasiadał w podkomisji Komisji Plenarnej Konferencji Episkopatu Polski w sprawie oceny projektu wydzielenia wydziałów teologicznych w Krakowie i Warszawie oraz powołania ATK. Z nowo mianowanym bp. krakowskim Karolem Wojtyłą przewodniczył w dn. 9—11 IX 1958 w Lublinie sekcji teologii moralnej XX Zjazdu Rektorów i Profesorów Zakładów Teologicznych Diecezjalnych i Zakonnych w Polsce. Za pośrednictwem sekretariatu prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego przekazał we wrześniu 1959 postulaty do komisji przygotowawczej na Sobór Watykański II. Wznowił po dwudziestu pięciu latach prace związane z procesem beatyfikacyjnym Męczenników Podlaskich, reaktywując 13 II 1964 Trybunał i postulatora; proces diecezjalny zakończono 23 IV 1965. T.r. w Kodniu erygował w domu Sióstr Sercanek kaplicę publiczną p. wezw. Najczystszego Serca Maryi. Zasiadał w Komisji Studiów KUL Konferencji Episkopatu Polski. Od r. 1966 ciężko chorował. Wydał 62 listy i orędzia pasterskie. Był nazywany «ojcem ubogich», a przez kleryków i księży «Papą». Corocznie na wakacjach gościł w Siedlcach Pigonia z żoną. Zmarł 25 III 1968 w Siedlcach, został pochowany 28 III w podziemiach katedry w niszy grobowej pod zakrystią kanonicką. W pogrzebie uczestniczyli kard. Wyszyński (wygłosił mowę pogrzebową), metropolita krakowski kard. Wojtyła i 32 polskich biskupów.

Na ścianie katedry w Siedlcach wmurowano epitafium Ś-ego. Uchwałą Rady Miasta Siedlce z 30 III 1993 przemianowano na jego imię ulicę 1-go Maja. W Wyższym Seminarium Duchownym Diecezji Siedleckiej w Nowym Opolu odbyło się sympozjum naukowe („Biskup Ignacy Świrski 1885—1968. Osoba i dzieło. Materiały z sympozjum z dnia 19 kwietnia 2007 r.”, Siedlce 2008).

 

Bibliografia wydawnictw Księgarni św. Wojciecha 1895—1969, P. 1970; Chrześcijanie, W. 1986 XVII; Enc. katol., XIX; Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Nauka i uczeni na ziemi wileńskiej od XVI w. do 1945 r., Bydgoszcz 2010; Nasi święci. Polski słownik hagiograficzny, P. 1999; Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965—1999, W. 2000; Słown. pol. teologów katol., VII (bibliogr. prac); Szołdrski W., Martyrologium duchowieństwa polskiego pod okupacją niemiecką w latach 1939—1945, „Sacrum Poloniae Millennium” (Rzym) T. 11: 1965; „Wiadomości Literackie” 1934—1939. Bibliografia zawartości, Wr. 1999; Wileński słownik biograficzny, Bydgoszcz 2002; — Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku 1945—1995. Księga jubileuszowa, Białystok 1995 (fot.); Boniecki A. E., Kalendarium życia Karola Wojtyły, Kr. 2000; Była taka szkoła. Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie 1915—1939, Londyn 1987 s. 116, 133, 240; Danieluk T., Miłosierdzie Boże w listach i przemówieniach biskupa Ignacego Świrskiego, „Studia Podlaskie” R. 15: 2000 nr 1 s. 41—97; Frankowska K., Biskup Ignacy Świrski — ordynariusz siedlecki, w: Spór o ocenę historii Polski powojennej (1944—1989), Siedlce 1998 s. 187—91; Gajewski S., Chrześcijańskie organizacje akademickie w Polsce (1889—1939), Rzeszów 1993; Gronkiewicz T., Misjonarki Świętej Rodziny, w: Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską 1939—1945, W. 1982; Gryz R., Państwo a Kościół w Polsce 1945—1956 na przykładzie województwa kieleckiego, Kr. 1999; Kłak C., Siedleckie rekolekcje (ks. bp Ignacy Świrski — prof. Stanisław Pigoń), „Tematy i Konteksty” 2012 nr 2 s. 174—98; tenże, Stanisław Pigoń. Szkice do portretu, Rzeszów 1993; Konopka H., Religia w szkołach Polski Ludowej. Sprawa nauczania religii w polityce państwa (1944—1961), Białystok 1997 (fot.); Kopciński J., Polska teologia moralna XX wieku, Kr. 2002 s. 103—5; Krahel T., Archidiecezja wileńska w latach II wojny światowej. Studia i szkice, Białystok 2014 (fot.); Krzesik T., Skazana na wygnanie. Dzieje Kodnia i Sanktuarium, Kodeń—L. 2002 s. 106; Księga pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, Wil. 1929 II (bibliogr. prac); Lewandowska S., Losy Wilnian. Zapis rzeczywistości okupacyjnej. Ludzie, fakty, wydarzenia 1939—1945, W. 2004; Miodek M., Niemcy. Publicystyczny obraz w „Pionierze”/„Słowie Polskim” 1945—1989, Wr. 2008; Mysłek W., Kościół katolicki w Polsce w latach 1918—1939 (Zarys historyczny), W. 1966; Noszczak B., Polityka państwa wobec Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w okresie internowania prymasa Stefana Wyszyńskiego 1953—1956, W. 2008; Osękowski C., Referendum 30 czerwca 1946 roku w Polsce, W. 2000; Pałka D., Kościół katolicki wobec Żydów w Polsce międzywojennej, Kr. 2006; Pietkun W., Wydział Teologiczny Uniwersytetu Stefana Batorego, w: Z dziejów Almae Matris Vilnensis. Księga pamiątkowa ku czci 400-lecia założenia i 75-lecia wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, Kr. 1996 s. 91; Pietrzykowski J., Salezjanie w Polsce 1945—1989, W. 2007; Romaniuk M. P., Życie, twórczość i posługa Stefana Kardynała Wyszyńskiego Prymasa Polski, W. 2001 III; Rzemieniuk F., Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (neounia), L. 1999; Skorodiuk J., Cechy osobowe biskupa Ignacego Świrskiego, „Studia Włocławskie” T. 12: 2009 s. 92—105; tenże, Człowiek Boży. Życie duchowe biskupa Ignacego Świrskiego, Siedlce 2015 (fot.); tenże, Osobowość i sylwetka duchowa biskupa Ignacego Świrskiego, „Studia Teolog.” T. 26: 2008 s. 299—324; Skreczko A., Działalność naukowo-dydaktyczna księdza Ignacego Świrskiego w latach 1921—1946, „Studia Teolog.” 1995 s. 199—238; Szostakowski J., Między wolnością i zniewoleniem. Prasa w języku polskim na Litwie w okresie od września 1939 do 1964 roku, Wil.—W. 2004; Szot A., Utworzenie nowych struktur administracji kościelnej w Białymstoku po zakończeniu II wojny światowej, w: Repatriacje i migracje ludności pogranicza w XX wieku, Białystok 2004 s. 124, 126; Tomaszewski L., Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939—1945, W. 1999; Turkowski R., Władza komunistyczna wobec przejawów religijności w Polsce u schyłku lat 40-tych XX wieku, w: Propaganda antykościelna w Polsce w latach 1945—1978, Wr. 2001 s. 77—8; Wilanowski C., Konspiracyjna działalność duchowieństwa katolickiego na Wileńszczyźnie w latach 1939—1944, W. 2000; Żaryn J., „Księża patrioci” — geneza powstawania formacji duchownych katolickich, „Polska 1944/45—1989. Studia i Mater.” T. 1: 1995 s. 133; Żurek J., Ruch „księży patriotów” w województwie katowickim w latach 1949—1956, W.—Kat. 2009; Życie religijne w Polsce pod okupacją 1939—1945. Metropolie wileńska i lwowska, zakony, Kat. 1992; — Biuletyny dzienne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1949—1950, W. 2004; Catalogus ecclesiarum et cleri archidioecesis Vilnensis, 1928—1939; Danilewicz-Zielińska M., Pigoń S., Dialog korespondencyjny (1958—1968), Rzeszów 1996; Glaser S., Urywki wspomnień, Londyn 1974; Katalog duchowieństwa i parafii diecezji siedleckiej czyli podlaskiej. Sacrum Poloniae Millenium 966—1966, Siedlce 1966; Katalog kościołów i duchowieństwa diecezji siedleckiej czyli podlaskiej na rok 1956, Siedlce 1956, toż na r. 1953, Siedlce 1953; Knabit L., Alfabet. Moje życie, Kr. 2010; Mycielski A., Chwile czasu minionego, W. 2012; Polska—ZSRR. Struktura podległości. Dokumenty WKP(B) 1944—1949, W. 1995; Rocznik oficerski, 1923, W. 1923; toż, 1924, W. 1924; Rocznik oficerski rezerw, W. 1934; Ruszczyc F., Dziennik, W. 1996 II; Swieżawski S., W nowej rzeczywistości, 1945—1965, L. 1991; Tajne dokumenty państwo—Kościół 1960—1980, Londyn 1996; Umiński J., Episkopat Polski z pierwszej połowy XX wieku, Tor. 2016; Wyszyński S., Pro memoria. Zapiski z lat 1948—1949 i 1952—1953, W. 2007; Zgorzelski C., Przywołane z pamięci, L. 1996; — „Echo Katol.” 2009 nr 12 (fot.), 2014 nr 26 (fot.); „Podlaskie Echo Katol.” 1998 nr 11—12 (fot.), 2000 nr 41, 2001 nr 15 (fot.), nr 17, 19, 22, 2003 nr 13, 29 (fot.), 2007 nr 12 (fot.); „Roczniki Teolog.-Kanoniczne” 1961 z. 3 s. 109, 120; „Wiad. Diec. Podlaskie” 1931 nr 9 s. 350, 1962 nr 1/3 s. 53—6, 1964 nr 5 s. 107—17, 1965 nr 7 s. 168—9, 1966 nr 8/9 s. 201, 1985 nr 2 s. 33—49, nr 11 s. 321—9; „Wiad. Kośc. Archidiec. w Białymstoku” 1986 nr 3 s. 117—18; „Za i Przeciw” 1965 nr 27 (fot.); — Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Collectanea Theologica” 1968 (J. Zawadzki), „Gość Niedzielny” 1969 nr 17 (Z. Młynarski, fot.), „Tyg. Powsz.” 1968 nr 36, 1978 nr 15 (J. Skorodiuk, sprostowanie w nr 18), „Wiad. Diec. Podlaskie” 1968 nr 11 s. 226—49 (E. Barbasiewicz, W. Hartwig, W. Pietkun, S. Pigoń, S. Wyszyński, fot.), „Za i Przeciw” 1968 nr 16 (fot.); — B. Jag: sygn. 10764 III k. 153v, 155, sygn. 10770 III k. 71—2, sygn. 10831 III k. 92—160, rkp. 10858 III k. 21—34, (koresp. S. Pigonia); B. Narod.: rkp. IV.10.540 t. X k. 69 (koresp. A. Łysakowskiego, niewykorzystana); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 4716 t. 3 k. 21—2 (koresp. ks. J. Fijałka); IPN w W.: sygn. IPNBu 0639/92 (kwestionariusz, kazania, listy pasterskie, meldunki z l. 1963—8, fot.), sygn. IPNBu 0648/25/1 (spraw. z posiedzeń Episkopatu); — Mater. Red. PSB: Kwestionariusz Ś-ego (rkp.).

 

Mariusz Ryńca

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Helena Marusarzówna

1918-01-17 - 1941-09-12
narciarka
 

Walerian Czuma

1890-12-24 - 1962-04-07
dowódca obrony Warszawy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Paweł Merwart

1855-03-27 - 1902-05-08
malarz
 

Tadeusz Taras

1906-07-27 - 1987-07-10
prawnik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.